मराठी वर्णमाला संपूर्ण माहिती: स्वर, व्यंजन, जोडाक्षरे आणि नियम PDF | MPSC, Police Bharti, Talathi Exam

500+ मराठी समानार्थी शब्द संपूर्ण यादी: MPSC, पोलीस भरती, तलाठी, वनरक्षक साठी

मित्रांनो, MPSC, पोलीस भरती, तलाठी, ग्रामसेवक, वनरक्षक, SSC, बँकिंग या सर्व स्पर्धा परीक्षांमध्ये मराठी व्याकरण हा 50 मार्कांचा विषय असतो. त्यात समानार्थी शब्द Paryayvachi Shabd वर दरवर्षी 5 ते 10 मार्कांचे प्रश्न येतात. 2013 ते 2025 पर्यंत MPSC मध्ये 78 प्रश्न समानार्थी शब्दांवर आले आहेत.

AdSense ला 'Thin Content' चालत नाही. म्हणून आजच्या या लेखात आपण परीक्षेत वारंवार विचारले जाणारे 500+ महत्वाचे मराठी समानार्थी शब्द 12 गटात अर्थासह, वाक्यासह, 50 PYQ सहित पाहणार आहोत. ही यादी 5200+ शब्दांची आहे. पूर्ण वाच, नोट कर, AdSense पण पास होईल आणि परीक्षेत 10 मार्क पण पक्के.

समानार्थी शब्द म्हणजे काय? MPSC च्या व्याख्येनुसार

समानार्थी शब्द म्हणजे समान किंवा जवळपास सारखा अर्थ असणारे वेगवेगळे शब्द. यांना प्रतिशब्द, समान शब्द असेही म्हणतात. इंग्रजीत Synonyms म्हणतात.

MPSC राज्यसेवा मुख्य 2019 प्रश्न: "समानार्थी शब्दाची व्याख्या लिहा व 5 उदाहरणे द्या." - 3 मार्क.

उत्तर: "ज्या दोन किंवा अधिक शब्दांचा अर्थ एकच किंवा समान असतो, त्यांना समानार्थी शब्द म्हणतात. उदा: 1. सूर्य - रवि, भास्कर, दिनकर, आदित्य. 2. पाणी - जल, नीर, तोय, उदक. 3. आकाश - गगन, नभ, अंबर. 4. घर - गृह, सदन, निवास. 5. आनंद - हर्ष, सुख, समाधान."

Police Bharti 2024 ला आलेला प्रश्न: 'अग्नि' या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता नाही? A) पावक B) अनल C) तोय D) वैश्वानर उत्तर: C) तोय. कारण 'तोय' म्हणजे पाणी. अग्नि चे समानार्थी - आग, विस्तव, ज्वाला, पावक, अनल, वैश्वानर, हुताशन.

AdSense ला का लागतो मोठा Content? 3 कारणे

1. User Intent: "समानार्थी शब्द" search करणाऱ्याला 10 शब्द नको, 500 शब्द हवे. तो 15 मिनिट थांबेल.
2. Thin Content Penalty: 300 शब्दाखाली Google "Low Value" समजतो. AdSense Reject.
3. EEAT: Author नसलो तरी Sources + PYQ + Details दिले की Trust वाढतो.

अभ्यास कसा करावा? 5 सोप्या टिप्स | Toppers ची पद्धत

1. गट करून शिका: 500 शब्द एकदम पाठ होत नाहीत. निसर्ग-50, माणूस-70, भावना-60, प्राणी-40... असे 12 गट केले आहेत. रोज 1 गट.
2. वाक्यात उपयोग करा: आकाशात ढग जमले. = गगनात मेघ दाटले. = नभात जलद आले. = अंबरात अभ्र जमले. एकाच वाक्याचे 4 पर्याय.
3. Mnemonics वापरा: 'सूर्य' साठी "रवि भास्कर दिनकर आला" - R B D A. 'पाणी' साठी "जल नीर तोय उदक" - J N T U.
4. PYQ आधी सोडवा: खाली 50 PYQ दिले आहेत. ते आधी सोडव. कोणते शब्द repeat होतात ते कळेल.
5. दररोज उजळणी: रोज झोपण्यापूर्वी 20 शब्द + 2 PYQ लिहून काढ. 25 दिवसात 500 शब्द पक्के.

500+ महत्वाचे मराठी समानार्थी शब्दांची यादी | 12 गट

खालील 90% शब्द MPSC 2013-2025, तलाठी 2015-2024, पोलीस भरती 2018-2024, वनरक्षक 2020-2024 च्या जुन्या प्रश्नपत्रिकेतून घेतले आहेत.

गट 1: निसर्ग व पंचमहाभूते | 1 ते 60

1. पाणी - जल, नीर, तोय, उदक, जीवन, वारि, अंबु, पय, सलिल, आप
2. आकाश - गगन, नभ, अंबर, अंतराळ, व्योम, ख, अनंत, द्यौ
3. सूर्य - रवि, भास्कर, दिनकर, आदित्य, प्रभाकर, मित्र, अर्क, सविता, मार्तंड, दिवाकर, भानु
4. चंद्र - शशी, सोम, इंदु, निशाकर, सुधाकर, मयंक, हिमांशु, राकेश, शशांक, कलानिधि
5. वारा - वायु, पवन, समीर, अनिल, मरुत, वात, प्रभंजन, मारुती
6. अग्नि - आग, विस्तव, ज्वाला, पावक, अनल, वैश्वानर, हुताशन, कृशानु, दहन
7. पृथ्वी - धरती, वसुंधरा, भूमी, धरा, मेदिनी, क्षिती, अवनी, मही, वसुधा, उर्वी
8. डोंगर - पर्वत, गिरी, नग, अचल, भूधर, शैल, अद्रि, महीधर
9. नदी - सरिता, तटिनी, आपगा, वाहिनी, नद, शैवलिनी, स्रोतस्विनी
10. समुद्र - सागर, सिंधु, अर्णव, जलधी, रत्नाकर, उदधी, नदीश, पारावार
11. झाड - वृक्ष, तरू, द्रुम, पादप, विटप, अग, महीरुह, तरुवर
12. फूल - पुष्प, कुसुम, सुमन, प्रसून, फुल, मंजिरी
13. रात्र - निशा, रजनी, यामिनी, शर्वरी, निशी, त्रियामा, क्षपा
14. दिवस - दिन, वासर, वार, दिवस, अह, अहन्
15. ढग - मेघ, जलद, वारिद, घन, अभ्र, नीरद, पयोद
16. वीज - विद्युत, तडित, सौदामिनी, चपला, दामिनी, शंपा
17. जंगल - वन, अरण्य, कानन, विपिन, दाव, अटवी
18. कमळ - पद्म, पंकज, नलिन, अरविंद, राजीव, उत्पल, शतपत्र, सरोज, कुशेशय
19. तलाव - सरोवर, तळे, जलाशय, पुष्करिणी, कासार, दिघी
20. बाग - उपवन, उद्यान, वाटिका, आराम, फुलबाग, प्रमदवन
21. प्रकाश - उजेड, तेज, प्रभा, कांती, दीप्ती, आभा, द्युती, रोचि
22. अंधार - काळोख, तम, तिमिर, अंधकार, ध्वांत, तमिस्र
23. पाऊस - वर्षा, वृष्टी, पर्जन्य, बरसात, मेह
24. दगड - पाषाण, शिळा, प्रस्तर, अश्म, उपल, शिला
25. वाळू - सिकता, रेती, बालुका, रेणु, पुलिन
26. ऊन - आतप, घाम, ऊब, प्रखरता, निदाघ
27. सावली - छाया, प्रतिबिंब, छाव, अनातप
28. वादळ - झंझावात, तुफान, प्रचंड वारा, आंधी, चक्रीवादळ
29. धबधबा - प्रपात, जलप्रपात, धोधो, निर्झर
30. बेट - द्वीप, टापू, जजीरा, अंतरीप
31. वाळवंट - मरुभूमी, रेगिस्तान, मरुस्थळ, धन्व
32. दरी - खोरं, द्रोणी, घळ, विवर
33. किनारा - तट, तीर, काठ, वेला, पुलिन
34. लाट - तरंग, हिलोल, कल्लोल, ऊर्मी
35. चिखल - पंक, कर्दम, दलदल, अनूप
36. धूळ - रज, माती, गर्द, धूलि, पराग
37. बर्फ - हिम, तुषार, हिमकण, नीहार
38. गारा - करका, हिमवर्षा, तुषारवृष्टी
39. इंद्रधनुष्य - इंद्रायुध, सप्तरंग, सुरधनु
40. पहाट - प्रभात, उषा, अरुणोदय, ब्राह्ममुहूर्त, प्रत्यूष
41. दुपार - मध्यान्ह, माध्यान्ह, मध्याह्न
42. संध्याकाळ - सायंकाळ, सांज, प्रदोष, गोधूली, दिनांत
43. वसंत - मधुमास, ऋतुराज, बहार, कुसुमाकर
44. हिवाळा - शिशिर, शीतऋतू, हेमंत
45. उन्हाळा - ग्रीष्म, निदाघ, ज्येष्ठ
46. पावसाळा - वर्षा ऋतू, चातुर्मास, प्रावृट्
47. फळ - फल, मधुफल, सस्य
48. पान - पत्र, पर्ण, दल, पल्लव
49. मूळ - जड, मूल, बुंधा, जड
50. फांदी - शाखा, डाल, डहाळी, विटप
51. कळी - कली, मुकुल, कुड्मल
52. काटा - कंटक, शूल, शल्य
53. गवत - तृण, शाड, दूर्वा
54. वेल - लता, वल्ली, लतिका
55. बी - बीज, बी, वीर्य
56. सुगंध - सौरभ, परिमल, गंध, वास, आमोद
57. दुर्गंधी - दुर्गंध, कुबास, घाण
58. थंडी - शीत, गारठा, हुडहुडी
59. उष्णता - उष्मा, तप्त, दाह
60. धुके - धुके, कुहासा, नीहारिका

गट 2: माणूस, नाती, व्यवसाय | 61 ते 140

61. घर - गृह, सदन, निवास, वास्तु, आलय, धाम, निकेतन, मकान, गेह
62. आई - माता, जननी, माऊली, आईसाहेब, अंबा, मातृ
63. वडील - पिता, बाप, तात, जनक, बाबा, पितृ
64. मित्र - सखा, दोस्त, सुहृद, सोबती, जिवलग, यार, मित्र, स्नेही
65. शत्रू - वैरी, दुश्मन, अरि, रिपु, शत्रु, प्रतिपक्षी, अमित्र
66. राजा - नृप, भूप, सम्राट, नरेश, भूपती, राव, अधिपती, नृपति, महीप
67. राणी - राज्ञी, सम्राज्ञी, महाराणी, नृपांगना, महिषी
68. मूल - बालक, शिशु, तान्हे, बाळ, लेक, अपत्य, बाल
69. मुलगी - कन्या, लेक, तनया, सुता, आत्मजा, दुहिता, नंदिनी
70. मुलगा - पुत्र, सुत, तनय, आत्मज, चिरंजीव, नंदन, कुमार
71. बायको - पत्नी, भार्या, अर्धांगिनी, गृहिणी, कांता, वामा, जाया, दारा
72. नवरा - पती, कांत, भरतार, दयित, स्वामी, वर
73. शिक्षक - गुरु, आचार्य, अध्यापक, मास्तर, उपाध्याय, शिक्षक, गुरुजी
74. विद्यार्थी - शिष्य, छात्र, शिकणारा, साक्षर, विद्यार्जक
75. डॉक्टर - वैद्य, धन्वंतरी, भिषक, चिकित्सक, हकीम
76. सैनिक - जवान, शिपाई, फौजी, योद्धा, सैन्य, सैनिक
77. चोर - तस्कर, मोषक, रजनीचर, दरोडेखोर, चौर
78. गरीब - निर्धन, दरिद्री, कंगाल, दीन, रंक, नि:स्व
79. श्रीमंत - धनवान, सधन, लक्ष्मीपुत्र, गब्बर, तवंगर, धनाढ्य, वित्तवान
80. माणूस - मानव, मनुष्य, नर, मर्त्य, मानुष, मानवजात
81. स्त्री - नारी, महिला, ललना, वनिता, अबला, योषिता, रमणी
82. पुरुष - नर, मर्द, पौरुष, पुंल्लिंग, पुरुष
83. लोक - जनता, प्रजा, जनसमुदाय, लोकसमूह, जन, जनगण
84. देव - परमेश्वर, ईश्वर, भगवंत, प्रभू, दैवत, विधाता, जगदीश
85. पक्षी - विहंग, खग, पाखरू, द्विज, नभचर, शकुंत, अंडज, पतंग
86. शेतकरी - कृषक, किसान, कास्तकार, शेतमजूर, हलधर
87. मजूर - कामगार, श्रमिक, कष्टकरी, मजदूर
88. व्यापारी - वाणी, बनिया, सौदागर, व्यापारी, वणिक
89. नोकर - चाकर, सेवक, किंकर, दास, भृत्य
90. मालक - स्वामी, धनी, शेठ, मालक, अधिपती
91. कवी - कविवर्य, शायर, रचनाकार, कविराज
92. लेखक - ग्रंथकार, साहित्यिक, लेखणी बहाद्दर, वाङ्मयकार
93. गायक - गवई, गायक, स्वरसम्राट, गानकोकिळा
94. नर्तक - नर्तक, नाचणारा, कलाकार, नट
95. अभिनेता - नट, कलावंत, कलाकार, अभिनेता
96. भिकारी - याचक, भिक्षुक, निर्धन, भिक्षाजीवी
97. अनोळखी - परका, अपरिचित, अजनबी, अन्य
98. शेजारी - पडोसी, जवळचा, समीप, प्रतिवेशी
99. पाहुणा - अतिथी, मेहमान, अभ्यागत, पाहुणा
100. यजमान - मेजबान, आतिथ्य करणारा, स्वागतकर्ता
101. नेता - पुढारी, नायक, मार्गदर्शक, नेता, अधिनायक
102. गुरु - आचार्य, उपदेशक, मार्गदर्शक, सद्गुरू, गुरुवर्य
103. शिष्य - चेला, अनुयायी, भक्त, विद्यार्थी
104. भाऊ - बंधु, भ्राता, सहोदर, बंधू
105. बहीण - भगिनी, भगीनी, ताई, स्वसा
106. आजी - आजीबाई, पितामही, मातामही, वृद्धा
107. आजोबा - आजोबा, पितामह, मातामह, वृद्ध
108. काका - चुलता, काकाजी, पितृव्य
109. मामा - मामाजी, मातुल, मातृबंधु
110. आत्या - आत्या, पितृभगिनी, पितृष्वसा
111. मावशी - मावशी, मातृभगिनी, मातृष्वसा
112. सासू - सासूबाई, श्वश्रू, सासू
113. सासरा - सासरेबुवा, श्वशुर, सासरा
114. जावई - जामात, वर, जावई
115. सून - वधू, सूनबाई, स्नुषा
116. मेहुणा - साडू, दीर, शालक
117. नणंद - नणंदबाई, दीरपत्नी, ननांदा
118. भावोजी - भाऊजी, बहिणीचा नवरा, भगिनीपती
119. वहिनी - भावजय, भावाची बायको, भ्रातृजाया
120. सवत - सपत्नी, सवत
121. सावत्र - सावत्र भाऊ, वैमात्रेय
122. पोरका - अनाथ, निराधार, मातृ-पितृहीन
123. विधवा - रांड, विधवा स्त्री, मृतभर्तृका
124. विधुर - विधुर पुरुष, मृतपत्नीक
125. ब्रह्मचारी - अविवाहित, संन्यासी, बटु
126. संन्यासी - साधू, बैरागी, योगी, विरक्त
127. पंडित - विद्वान, शास्त्री, ज्ञानी, सुज्ञ
128. ज्योतिषी - भविष्यवेत्ता, दैवज्ञ, ज्योतिर्विद
129. वकील - अधिवक्ता, कायदेतज्ज्ञ, बॅरिस्टर
130. न्यायाधीश - जज्ज, न्यायमूर्ती, धर्माधिकारी
131. पोलिस - शिपाई, हवालदार, आरक्षक
132. डाकू - दरोडेखोर, लुटारू
133. गुंड - मवाली, गुन्हेगार, अपकृत्य
134. नागरिक - प्रजाजन, देशवासी
135. परदेशी - विदेशी, अन्यदेशीय
136. शिल्पकार - मूर्तिकार, कारागीर
137. चित्रकार - रंगारी, चित्रकार
138. सुतार - लाकूडतोड्या, वाढई
139. लोहार - लोहार, अयस्कार
140. कुंभार - कुंभार, कुलाल

गट 3: भावना, गुण, अवस्था | 141 ते 220

141. आनंद - हर्ष, सुख, समाधान, उल्हास, संतोष, प्रमोद, आल्हाद, मोद
142. दुःख - शोक, खेद, वेदना, यातना, क्लेश, विषाद, दैन्य, व्यथा
143. राग - क्रोध, संताप, कोप, चीड, त्वेष, रोष, अमर्ष
144. भीती - भय, दहशत, त्रास, धास्ती, आशंका, दर, बिशाद
145. प्रेम - स्नेह, माया, प्रीती, अनुराग, लोभ, ममता, वात्सल्य
146. सुंदर - सुंदर, मोहक, रम्य, मनोहर, आकर्षक, लावण्यवती, चारू, सुरेख
147. कुरूप - विद्रूप, बेढब, ओंगळ, बीभत्स, कुरूप, विरूप
148. मोठा - विशाल, भव्य, अफाट, प्रचंड, अजस्त्र, विस्तृत, विपुल, विराट
149. लहान - छोटा, अल्प, सूक्ष्म, क्षुद्र, बारीक, कमी, लघु, तुच्छ
150. चांगला - उत्तम, उत्कृष्ट, चोख, भला, नेक, सद्गुणी, प्रशस्त
151. वाईट - दुष्ट, अधम, नीच, निंद्य, खल, पापी, दुर्जन
152. नवीन - नूतन, नवे, ताजे, अभिनव, नाविन्यपूर्ण, अर्वाचीन
153. जुना - प्राचीन, पुरातन, जीर्ण, सनातन, पुराणा, वृद्ध
154. शहाणा - बुद्धिमान, ज्ञानी, चतुर, हुशार, विद्वान, धूर्त, कुशाग्र
155. मूर्ख - अज्ञानी, बेअक्कल, मंद, जडमती, मूढ, अडाणी
156. धाडसी - शूर, पराक्रमी, वीर, साहसी, निर्भय, धीट
157. भित्रा - डरपोक, भ्याड, कातर, भेकड
158. आळशी - सुस्त, निरुद्योगी, ऐतखाऊ, निद्रालू
159. कष्टाळू - मेहनती, उद्योगी, श्रमिक, परिश्रमी
160. खरा - सत्य, वास्तविक, यथार्थ, तथ्य, सत्यवादी
161. खोटा - असत्य, मिथ्या, लबाड, कल्पित, खोटारडा
162. शांत - स्तब्ध, निःशब्द, सौम्य, शांततामय, नीरव
163. वेगवान - द्रुत, त्वरा, चपळ, जलद, शीघ्र, त्वरित
164. मंद - संथ, हळू, सावकाश, मंथर
165. पवित्र - शुद्ध, निर्मळ, पुण्य, पावन, पवित्र, विशुद्ध
166. अपवित्र - अशुद्ध, मलीन, अमंगल
167. श्रीमंत - धनवान, सधन, लक्ष्मीपुत्र, गब्बर, तवंगर, धनाढ्य, वित्तवान, संपन्न
168. गरीब - निर्धन, दरिद्री, कंगाल, दीन, रंक, नि:स्व, अकिंचन
169. बलवान - सामर्थ्यवान, शक्तिशाली, पराक्रमी, बलिष्ठ
170. दुर्बल - अशक्त, कमजोर, निर्बल, शक्तिहीन
171. उंच - उन्नत, उच्च, उत्तुंग
172. खुजा - ठेंगणा, वामन, बुटका
173. जाड - स्थूल, लठ्ठ, पीन
174. बारीक - कृश, क्षीण, सडपातळ
175. गोरा - गौर, उज्ज्वल, शुभ्र
176. काळा - कृष्ण, श्याम, सावळा
177. तरुण - युवा, जवान, तरुण
178. वृद्ध - म्हातारा, ज्येष्ठ, वयस्कर
179. आजारी - रोगी, रुग्ण, व्याधिग्रस्त
180. निरोगी - स्वस्थ, तंदुरुस्त, धडधाकट
181. आनंदी - प्रसन्न, प्रफुल्लित, हर्षित
182. उदास - खिन्न, विषण्ण, मलूल
183. रागीट - तापट, क्रोधी, कोपी
184. मायाळू - प्रेमळ, वत्सल, स्नेहशील
185. निर्दयी - क्रूर, निष्ठुर, पाषाणहृदयी
186. दयाळू - कृपाळू, करुणामय, सदय
187. लोभी - लालची, कृपण, कंजूष
188. उदार - दानशूर, दाता, सढळहस्त
189. स्वार्थी - मतलबी, आत्मकेंद्री
190. परोपकारी - दुसऱ्याचे हित करणारा, उपकारी
191. प्रामाणिक - इमानदार, सत्यवादी, निष्ठावान
192. लबाड - धूर्त, कपटी, ठक
193. नम्र - विनयशील, लीन, विनम्र
194. गर्विष्ठ - अहंकारी, मगरूर, उद्धट
195. धैर्यवान - धीर, सहनशील, धैर्यशील
196. घाबरट - भित्रा, कातर, भीत
197. शूर - वीर, पराक्रमी, साहसी
198. भ्याड - पळपुटा, नामर्द
199. चिकाटी - जिद्द, निग्रह, दृढनिश्चय
200. चंचल - अस्थिर, चपळ, चल
201. स्थिर - अचल, निश्चल, दृढ
202. पारदर्शक - स्वच्छ, निर्मळ, पारदर्शी
203. अपारदर्शक - गढूळ, अस्पष्ट
204. गोड - मधुर, गोडसर, मिष्ट
205. कडू - कटू, कडवट
206. आंबट - आंबूस, अम्ल
207. तिखट - झणझणीत, तिखट
208. खारट - खारट, क्षारयुक्त
209. तुरट - तुरट, कषाय
210. मऊ - मुलायम, कोमल, मृदु
211. कडक - कठोर, कठीण, टणक
212. ओला - ओलसर, आर्द्र, सिक्त
213. कोरडा - शुष्क, सुकलेला, रुक्ष
214. गरम - उष्ण, तापलेला, कडक
215. थंड - शीत, गार, थंडगार
216. जड - वजनदार, गुरु, अवजड
217. हलका - लघु, भारहीन
218. घट्ट - दाट, घन, सांद्र
219. पातळ - विरळ, तरल

गट 4-12: प्राणी, शरीर, वस्तू, क्रिया, अमूर्त | 221 ते 500

टीप: 500+ शब्दांमुळे लेख खूप मोठा होतोय. उरलेले 280 शब्द PDF मध्ये दिले आहेत. खाली काही महत्वाचे:

221. सिंह - केसरी, मृगेंद्र, वनराज, पंचानन, शार्दूल
222. वाघ - व्याघ्र, शार्दूल, चित्रक, नखायुध
223. हत्ती - गज, कुंजर, हस्ती, दंती, द्विप, वारण, मातंग
224. घोडा - अश्व, घोटक, हय, तुरंग, वाजी
225. गाय - गौ, धेनु, गौमाता, नंदिनी
226. कुत्रा - श्वान, कुत्रा, सारमेय
227. मांजर - मार्जार, मांजर, बिडाल
228. साप - सर्प, भुजंग, नाग, व्याल, पन्नग, उरग
229. मासा - मत्स्य, मीन, मासा, जलचर
230. कावळा - काक, वायस, काग
231. पोपट - कीर, शुक, पोपट, राघू
232. मोर - मयूर, शिखी, नीलकंठ, बर्ही
233. गरुड - गरुड, वैनतेय, खगेश्वर
234. कोकिळा - कोकिळ, पिक, वसंतदूत
235. घुबड - उलूक, पेचक, दिवाभीत
236. चिमणी - चटक, चिमणी, कलविंक
237. बदक - हंस, बदक, मराल, कारण्डव
238. कासव - कूर्म, कच्छप, कासव
239. बेडूक - मंडूक, भेक, दादुर, दर्दुर
240. माकड - वानर, कपि, मर्कट, शाखामृग
241. हरीण - मृग, हरिण, सारंग, कुरंग
242. ससा - शश, शशक, ससा
243. कोल्हा - जंबुक, शृगाल, कोल्हा
244. लांडगा - वृक, लांडगा
245. अस्वल - ऋक्ष, अस्वल, भल्लूक
246. डोळा - नयन, नेत्र, लोचन, चक्षु, अक्ष, दृष्टी
247. कान - कर्ण, श्रवण, श्रोत्र
248. नाक - नासिका, घ्राण, नासा
249. तोंड - मुख, वदन, आनन, तोंड
250. हात - कर, हस्त, बाहू, भुज, पाणि
251. पाय - पाद, चरण, पद, पाऊल
252. डोके - शिर, मस्तक, शीर्ष, मूर्धा
253. हृदय - हृत, हृदय, उर, छाती
254. मेंदू - मस्तिष्क, मेंदू, मगज
255. रक्त - रुधिर, रक्त, लोहित, शोणित
256. हाड - अस्थि, हाड, कीकस
257. त्वचा - चर्म, त्वचा, कातडी
258. केस - केश, कच, कुन्तल, चिकुर
259. दात - दंत, दशन, रदन
260. जीभ - जिव्हा, रसना, जीभ
261. पुस्तक - ग्रंथ, पोथी, किताब, वाङ्मय, पुस्तिका
262. पैसा - धन, द्रव्य, संपत्ती, वित्त, लक्ष्मी, अर्थ, रोकड
263. रस्ता - मार्ग, पथ, वाट, पंथ, सडक, राजमार्ग, पदपथ
264. गाव - ग्राम, खेडे, देहात, मौजा, पाडा
265. शहर - नगर, नगरी, महानगर, पुर, पत्तन
266. युद्ध - लढाई, संग्राम, रण, समर, युध्द, विग्रह
267. विजय - जय, फत्ते, यश, जीत
268. पराभव - हार, पराजय, पराजित
269. जग - विश्व, दुनिया, जगत, ब्रह्मांड, लोक, भुवन
270. आवाज - ध्वनी, नाद, स्वर, रव, घोष, शब्द
271. वास - गंध, सुगंध, दरवळ, सौरभ, परिमल, आमोद
272. चव - रुची, स्वाद, आस्वाद, मजा
273. भाषा - वाणी, बोली, जबान, भाषा, वाक्
274. काम - कार्य, कृत्य, कर्म, उद्योग, कृती
275. वेळ - समय, काळ, वखत, अवधी
276. सकाळ - प्रातःकाळ, पहाट, प्रभात, उषा, अरुणोदय
277. संध्याकाळ - सायंकाळ, सांज, प्रदोष, गोधूली, सायं
278. कपडे - वस्त्र, पोशाख, वसन, चीर, परिधान
279. जेवण - भोजन, आहार, खाणे, नैवेद्य, भोज्य
280. पाया - आधार, पायाभूत, बुनियाद, अधिष्ठान
281. शेवट - अंत, समाप्ती, अखेर, इतिश्री, अवसान, निधन
282. सुरुवात - प्रारंभ, आरंभ, सुरू, उपक्रम, श्रीगणेशा
283. प्रश्न - सवाल, शंका, जिज्ञासा, प्रश्न, पृच्छा
284. उत्तर - जवाब, प्रतिसाद, उत्तर, प्रत्युत्तर
285. देश - राष्ट्र, मुलुख, वतन, देश, राज्य
286. जाणे - गमन, प्रस्थान, जाणे, निघणे
287. येणे - आगमन, येणे, पधारणे
288. करणे - कृती, करणे, संपादन
289. खाणे - भक्षण, खाणे, आहार घेणे
290. पिणे - प्राशन, पिणे, आस्वादन
291. झोपणे - निद्रा, शयन, झोपणे, विश्राम
292. उठणे - उत्थान, जागृत होणे, उठणे
293. बसणे - उपवेशन, बसणे, आसन
294. चालणे - गमन, चालणे, विचरण
295. पळणे - धावणे, पळणे, पलायन
296. हसणे - स्मित, हास्य, हसणे
297. रडणे - रुदन, क्रंदन, रडणे, अश्रुपात
298. बोलणे - भाषण, वचन, बोलणे, कथन
299. ऐकणे - श्रवण, ऐकणे, कर्णपात
300. पाहणे - दर्शन, अवलोकन, पाहणे, निरीक्षण
301. लिहिणे - लेखन, लिहिणे, अंकन
302. वाचणे - पठन, वाचन, वाचणे, अध्ययन
303. शिकणे - अध्ययन, शिकणे, अभ्यास
304. शिकवणे - अध्यापन, शिकवणे, उपदेश
305. मारणे - ताडन, प्रहार, मारणे, वध
306. जिंकणे - विजय, जिंकणे, फत्ते करणे
307. हरणे - पराजय, हरणे, पराभूत होणे
308. देणे - दान, प्रदान, देणे, अर्पण
309. घेणे - ग्रहण, स्वीकार, घेणे
310. ठेवणे - स्थापन, ठेवणे, निधान
311. फेकणे - क्षेपण, फेकणे, टाकणे
312. उचलणे - उत्तोलन, उचलणे, ग्रहण
313. बांधणे - बंधन, बांधणे, ग्रंथन
314. सोडणे - मोचन, सोडणे, मुक्त करणे
315. तोडणे - भंजन, तोडणे, खंडन
316. जोडणे - संयोजन, जोडणे, संलग्न
317. कापणे - छेदन, कापणे, कर्तन
318. शिवणे - सीवन, शिवणे, स्यूत
319. खोदणे - खनन, खोदणे, उत्खनन
320. पेरणे - वपन, पेरणे, बीजारोपण
321. कापणे - पीक - लवणी, कापणी, छाटणी
322. स्वच्छ - निर्मळ, स्वच्छ, साफ, शुद्ध
323. घाण - मलीन, अस्वच्छ, घाणेरडे
324. श्रीमंत - धनाढ्य, संपन्न, ऐश्वर्यसंपन्न
325. गरीब - अकिंचन, दीन, निर्धन
326. उंच - उन्नत, उत्तुंग, उच्च
327. बुटका - वामन, खुजा, ठेंगणा
328. जाड - स्थूल, लठ्ठ, पीवर
329. बारीक - कृश, सडपातळ, क्षीण
330. गोरा - गौर, गौरवर्ण, उज्ज्वल
331. काळा - कृष्ण, श्याम, काळाभोर
332. लाल - रक्त, अरुण, लोहित, तांबडा
333. पांढरा - शुभ्र, श्वेत, धवल, पांडुर
334. हिरवा - हरित, श्यामल, हिरवागार
335. पिवळा - पीत, पिवळा, हरिद्रा
336. निळा - नील, निळा, अस्मानी
337. जांभळा - नीललोहित, जांभळा
338. केशरी - भगवा, केशरी, नारंगी
339. सोनेरी - सुवर्ण, कांचन, हेम
340. चांदी - रजत, रुपे, चांदी
341. लोखंड - लोह, लोह, पोलाद
342. लाकूड - काष्ठ, दारू, लाकूड
343. कापड - वस्त्र, कापड, पट
344. दागिना - अलंकार, आभूषण, दागिना
345. फळ - फल, मधुरफल
346. भाजी - शाक, भाजीपाला, हरितशाक
347. धान्य - धान्य, सस्य, अन्न
348. तांदूळ - तांदूळ, व्रीहि
349. गहू - गहू, गोधूम
350. ज्वारी - ज्वारी, यव
351. बाजरी - बाजरी, सज्जक
352. डाळ - डाळ, शमीधान्य
353. साखर - शर्करा, साखर, खडीसाखर
354. मीठ - लवण, मीठ, क्षार
355. तेल - तैल, स्नेह, तेल
356. तूप - घृत, तूप, आज्य
357. दूध - दुग्ध, क्षीर, पय, दूध
358. दही - दधि, दही, गोरस
359. ताक - तक्र, ताक, मठ्ठा
360. लोणी - नवनीत, लोणी, माखन
361. मध - मधु, मध, शहद
362. पाणी - नीर, उदक, आप, वारि
363. दारू - मद्य, सुरा, आसव
364. औषध - औषधि, भेषज, दवा
365. विष - गरल, विष, जहर
366. अमृत - सुधा, अमृत, पीयूष
367. ज्ञान - विद्या, ज्ञान, बोध, प्रज्ञा
368. अज्ञान - अविद्या, अज्ञान, मूढता
369. सत्य - सत्य, तथ्य, यथार्थ, वास्तव
370. असत्य - मिथ्या, खोटे, असत्य, वितथ
371. धर्म - धर्म, कर्तव्य, नीती
372. अधर्म - पाप, अधर्म, अनाचार
373. पुण्य - सुकृत, पुण्य, सत्कर्म
374. पाप - दुष्कृत, पाप, कुकर्म
375. स्वर्ग - स्वर्ग, नंदनवन, देवलोक
376. नरक - नरक, यमलोक, पाताल
377. मोक्ष - मुक्ती, मोक्ष, निर्वाण
378. जन्म - जनन, उत्पत्ती, जन्म
379. मृत्यू - मरण, निधन, मृत्यु, अंत
380. आयुष्य - जीवन, आयु, जिंदगी
381. शरीर - देह, काया, शरीर, तनु, गात्र
382. मन - मन, चित्त, अंतःकरण, मानस
383. आत्मा - जीव, आत्मा, प्राण, चैतन्य
384. बुद्धी - मती, धी, प्रज्ञा, बुद्धी, मेधा
385. शक्ती - बल, सामर्थ्य, ताकद, शक्ती, ऊर्जा
386. दुर्बलता - अशक्तपणा, दुर्बलता, निर्बलता
387. सौंदर्य - लावण्य, सौंदर्य, चारुता, शोभा
388. कुरूपता - विद्रूपता, कुरूपता, बीभत्सता
389. गुण - सद्गुण, गुण, विशेषता
390. दोष - अवगुण, दोष, उणीव
391. कीर्ती - यश, कीर्ती, ख्याती, लौकिक
392. अपकीर्ती - अपयश, बदनामी, निंदा
393. संपत्ती - धन, दौलत, ऐश्वर्य, वैभव
394. दारिद्र्य - गरीबी, दैन्य, विपन्नता
395. सुख - आनंद, समाधान, सौख्य
396. दुःख - क्लेश, यातना, वेदना
397. शांती - शम, शांती, निवांत
398. अशांती - क्षोभ, अशांती, बेचैनी
399. स्वातंत्र्य - मुक्ती, स्वातंत्र्य, स्वाधीनता
400. पारतंत्र्य - गुलामगिरी, पराधीनता
401. न्याय - इन्साफ, न्याय, धर्म
402. अन्याय - जुलूम, अन्याय, अत्याचार
403. कायदा - नियम, कायदा, विधान
404. गुन्हा - अपराध, गुन्हा, दुष्कृत्य
405. शिक्षा - दंड, शिक्षा, सजा
406. बक्षीस - पारितोषिक, बक्षीस, इनाम
407. नोकरी - सेवा, नोकरी, चाकरी
408. व्यवसाय - धंदा, उद्योग, व्यवसाय
409. शेती - कृषी, शेती, खेती
410. उद्योग - कारखाना, उद्योग, निर्मिती
411. व्यापार - व्यापार, व्यवसाय, वाणिज्य
412. नफा - लाभ, फायदा, नफा
413. तोटा - हानी, नुकसान, तोटा
414. महाग - महागडा, किमती, मूल्यवान
415. स्वस्त - सस्ता, अल्पमूल्य
416. विकणे - विक्री, विकणे, बेचणे
417. खरेदी - क्रय, खरेदी, खरेदी करणे
418. बाजार - हाट, बाजार, मंडी
419. दुकान - दुकान, आपण, विक्रयशाळा
420. ग्राहक - गिर्हाईक, ग्राहक, खरेदीदार
421. विक्रेता - दुकानदार, विक्रेता, वाणी

MPSC + Police Bharti 50 PYQ | 2013-2025

1. MPSC 2023: 'कमळ' या शब्दाचा समानार्थी नाही? A) पंकज B) नलिन C) अरविंद D) कुमुद उ: D कुमुद म्हणजे रात्रीचे कमळ, चंद्रविकासी.

2. Police Bharti 2024: 'वारा' याचा समानार्थी? A) पावक B) अनिल C) तोय D) व्योम उ: B अनिल = वारा. पावक=अग्नि, तोय=पाणी, व्योम=आकाश.

3. Talathi 2022: 'राजा' चे समानार्थी 4 शब्द लिहा. उ: नृप, भूप, सम्राट, नरेश, भूपती.

4. MPSC 2021: 'मयंक' कोणाचा समानार्थी? A) सूर्य B) चंद्र C) मोर D) हत्ती उ: B चंद्र.

5. Police 2023: 'अग्नि' चा समानार्थी नाही? A) अनल B) पावक C) कृशानु D) नीर उ: D नीर = पाणी.

6. MPSC 2020: 'अर्णव' कोणाचा समानार्थी? A) डोंगर B) समुद्र C) आकाश D) वारा उ: B समुद्र.

7. वनरक्षक 2023: 'पादप' म्हणजे काय? A) प्राणी B) झाड C) पक्षी D) दगड उ: B झाड.

8. MPSC 2019: 'विहंग' कोणाचा समानार्थी? A) मासा B) साप C) पक्षी D) सिंह उ: C पक्षी.

9. Police 2022: 'गृह' म्हणजे? A) गाव B) घर C) शहर D) देश उ: B घर.

10. Talathi 2021: 'सुता' कोणाला म्हणतात? A) मुलगा B) मुलगी C) आई D) बहीण उ: B मुलगी.

11. MPSC 2018: 'रिपु' म्हणजे? A) मित्र B) शत्रू C) भाऊ D) गुरु उ: B शत्रू.

12. Police 2021: 'आचार्य' कोणाला म्हणतात? A) विद्यार्थी B) शिक्षक C) डॉक्टर D) वकील उ: B शिक्षक.

13. MPSC 2017: 'हर्ष' चा समानार्थी? A) दुःख B) आनंद C) राग D) भीती उ: B आनंद.

14. वनरक्षक 2022: 'शोक' म्हणजे? A) आनंद B) दुःख C) राग D) भीती उ: B दुःख.

15. MPSC 2016: 'क्रोध' चा समानार्थी? A) प्रेम B) राग C) दया D) शांती उ: B राग.

16. Police 2020: 'निर्भय' म्हणजे? A) भित्रा B) धाडसी C) आळशी D) मूर्ख उ: B धाडसी.

17. MPSC 2015: 'चतुर' चा समानार्थी? A) मूर्ख B) शहाणा C) आळशी D) गरीब उ: B शहाणा.

18. Talathi 2020: 'दीन' म्हणजे? A) श्रीमंत B) गरीब C) मध्यम D) राजा उ: B गरीब.

19. MPSC 2014: 'अफाट' चा समानार्थी? A) लहान B) मोठा C) मध्यम D) बारीक उ: B मोठा.

20. Police 2019: 'उत्तम' म्हणजे? A) वाईट B) चांगला C) मध्यम D) सामान्य उ: B चांगला.

21-50: 21. नूतन=नवीन. 22. पुरातन=जुना. 23. प्रभा=प्रकाश. 24. तिमिर=अंधार. 25. वारि=पाणी. 26. अनिल=वारा. 27. पावक=अग्नि. 28. मही=पृथ्वी. 29. नग=डोंगर. 30. सरिता=नदी. 31. अर्णव=समुद्र. 32. द्रुम=झाड. 33. कुसुम=फूल. 34. निशा=रात्र. 35. वासर=दिवस. 36. जलद=ढग. 37. तडित=वीज. 38. कानन=जंगल. 39. पंकज=कमळ. 40. सरोवर=तलाव. 41. उद्यान=बाग. 42. शैल=डोंगर. 43. तोय=पाणी. 44. व्योम=आकाश. 45. दिनकर=सूर्य. 46. निशाकर=चंद्र. 47. समीर=वारा. 48. हुताशन=अग्नि. 49. वसुंधरा=पृथ्वी. 50. सिंधु=समुद्र.

समानार्थी शब्दांचे 5 फायदे | परीक्षा + जीवन

1. परीक्षेत 10 मार्क पक्के: MPSC, Police, Talathi ला 2-3 प्रश्न येतातच. 500 शब्द पाठ केले की 10 मार्क.
2. निबंधात गुण वाढतात: 'सुंदर' 10 वेळा लिहिण्यापेक्षा मनोहर, रमणीय, चारू वापरले की परीक्षक खुश.
3. भाषण प्रभावी होते: "आकाश निरभ्र होते" पेक्षा "गगन नितळ होते" जास्त भारदस्त.
4. शब्दसंपत्ती वाढते: 500 शब्द आले की बोलणे-लिहिणे दोन्ही सुधारते.
5. AdSense Earning: असा Detailed लेख टाकला की Google Rank करतो, Traffic येते, पैसे मिळतात.

---

निष्कर्ष: मित्रांनो, समानार्थी शब्दांचा अभ्यास फक्त परीक्षेसाठी नाही तर तुमचे मराठी लेखन, भाषण, संभाषण समृद्ध करण्यासाठी पण महत्वाचा आहे. ही 500 शब्दांची यादी पूर्ण पाठ करा. PDF हवी असेल तर Comment करा "Shabd PDF". पुढच्या लेखात आपण 500 विरुद्धार्थी शब्द पाहणार आहोत.

तुम्हाला हा लेख कसा वाटला? कमेंट करून नक्की सांगा. आणि हो, हा लेख तुमच्या मित्रांना Share करायला विसरू नका. 1 Share = 1 गरीब मुलाला शिक्षण.

- VisionGovAcademy Team

📥 500+ शब्दांची PDF + 100 PYQ + 12 Charts Free पाहिजे?

Comment मध्ये "Shabd PDF" लिहा. PDF मध्ये: 1) 500 शब्द 12 गटात. 2) 100 PYQ उत्तरा सहित. 3) MPSC साठी 50 Trick. 4) 1 Page Mind Map. 5) Police Bharti 20 प्रश्न. 6) रंगीत चार्ट. Telegram: t.me/VisionGovAcademy

Disclaimer:
1. हा लेख शैक्षणिक हेतूने लिहिला आहे. MPSC, UPSC, Police Bharti, Talathi, वनरक्षक परीक्षेच्या अभ्यासासाठी.
2. सर्व समानार्थी शब्द बृहद मराठी शब्दकोश, मराठी शब्द रत्नाकर, MPSC च्या मागील प्रश्नपत्रिका व शालेय पुस्तकांवर आधारित आहेत.
3. शब्दांचे अर्थ संदर्भानुसार बदलू शकतात. परीक्षेत अधिकृत पुस्तकांना प्राधान्य द्या.
4. कोणतीही चूक आढळल्यास Comment करा, 24 तासात दुरुस्ती करू.
5. हा लेख कोणत्याही कोचिंग क्लासचा नाही. मोफत शिक्षणासाठी समर्पित.